Boz iç fıstık nedir?

Kısa tanım

Boz iç, Antep fıstığının (Pistacia vera L.) erken hasat edilen içidir. Avrupa Birliği’nin Antep Fıstık Ezmesi coğrafi işaret tescilindeki tanıma göre erken hasat edilen fıstığa “boziç” denir; boziç fıstığın rengi tam olgunlaşmış fıstıktan açıktır, içi daha az gelişmiştir ve iç meyve koyu yeşil renktedir.

Türk Patent’in Antep Fıstık Ezmesi tescil belgesi farkı şöyle anlatır: olgunlaşan fıstık içleri koyulaşır ve kırmızıya doğru renk alır; boziç ise açık renkli, içi az gelişmiş ve parlak yeşildir. Aynı belge, yörede kullanılan başka adları da sayar: “ilk hasat”, “kuş tipi”.

Pano Organic’in boz iç fıstığı çiğ ve kabuksuz gelir: zarı morumsu, içi canlı yeşildir.

Olgun içten farkı

Fıstığın içi ağaçta olgunlaştıkça klorofilini, yani yeşilini kaybeder. Bilimsel çalışmalar en yeşil için tam olgunluktan yaklaşık üç hafta önce toplandığını gösterir; Avrupa Birliği tescil belgesi en uygun boziç hasadını olağan hasattan 30-40 gün önce, temmuz sonu ile ağustosun ilk yarısı arasında verir.

Gaziantep’te yapılan bir yüksek lisans çalışması, hasat dönemine göre iç sınıflarını ilk hasattan başlayarak şöyle sıralar: boz iç, gül iç, neverdi iç ve ben iç.

Boz içte tane daha az gelişmiştir; karşılığında alıcı koyu yeşil renkli, aroması yoğun bir iç alır.

Nerede yetişir

Türkiye’de fıstık üretiminin merkezi Güneydoğu Anadolu’dur. TÜİK verilerine göre 2024’te Türkiye’nin 383 bin tonluk fıstık üretiminin yüzde 47’si Şanlıurfa’dan, yüzde 31’i Gaziantep’ten geldi; Şanlıurfa fıstık bahçesi alanında da ilk sıradadır.

“Antep Fıstığı” Türkiye’de tescilli bir coğrafi işarettir ve Şanlıurfa dahil 22 ili kapsar.

Ticarette kullanılan standart

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu’nun (UNECE) DDP-10 standardı, kabuksuz fıstık içinin ticari kalitesini tanımlar. Alıcı şartnamelerinin çoğu bu standardın dilini kullanır.

• Nem: en fazla yüzde 6,5.
• Sınıflar: Ekstra, I. sınıf ve II. sınıf; her sınıf için kusur toleransları ayrı.
• Boyutlandırma isteğe bağlıdır: 100 gramdaki (ya da onstaki) iç sayısıyla.
• Zarı soyulmuş içlerde isteğe bağlı renk sınıfları: yeşil, sarımsı yeşil, sarı ve karışık.
• Ambalaj: yeşil fıstıkta rengi korumak için ışığa karşı koruyucu torbalar kullanılabilir.

Avrupa’ya ithalatta bakılan noktalar

Aşağıdakiler 2026 Ekim itibarıyla genel mevzuat bilgisidir; sevkiyattan önce güncel metinleri ve ithalatçının şartnamesini kontrol edin.

• Aflatoksin üst sınırları (Tüzük (AB) 2023/915): doğrudan tüketiciye ya da gıda bileşeni olarak sunulan fıstıkta B1 için 8,0 µg/kg, toplam aflatoksin için 10,0 µg/kg; ayıklama ya da başka fiziksel işlemden geçecek fıstıkta B1 için 12,0 µg/kg, toplam için 15,0 µg/kg.
• Resmî kontroller: Türkiye çıkışlı fıstık (kabuklu, kabuksuz, ezme ve toz dahil) Uygulama Tüzüğü (AB) 2019/1793 kapsamındadır. Uygulama Tüzüğü (AB) 2026/194 ile kimlik ve fiziksel kontrol sıklığı yüzde 50’ye çıkarıldı.
• Her sevkiyatın yanında numune alma ve analiz sonuçları ile Türkiye’nin yetkili makamınca düzenlenen resmî belge bulunmalıdır.
• Gümrük: kabuksuz fıstık HS 0802.52.

Teklif isterken yazmanız gerekenler

Teklifin doğru hazırlanması için talebinizde şunları belirtin (bkz. teklif formu):

• Miktar ve teslim yeri
• Kullanım alanı: baklava, dolgu, ezme, süsleme
• Kalibre, renk ve nem şartnameniz
• Analiz şartnameniz (aflatoksin dahil)